FYSICA VAN SAMENWERKING logo
ONTDEKKERS VAN KRACHTENFUSIE
 
 

  • Filosofie
 
 











EEN SAMENLEVING IN DE OVERGANG

De samenleving is in de overgang. De in de 20e eeuw op gang gekomen trends als emancipatie, individualisering en mondialisering gaan onverminderd voort en zij worden nog eens versterkt door de informatie-revolutie. Er ontwikkelen zich nieuwe patronen en verhoudingen, die aansluiten op een groeiende behoefte aan meer zelforganisatie en vormen van directe democratie. Mede dankzij de mogelijkheden die de sociale media bieden organiseren burgers zich in toenemende mate in de vorm van netwerken. We groeien toe naar wat wel wordt genoemd de netwerksamenleving.

Deze ontwikkeling heeft ook een voedingsbodem in het afgenomen geloof in instituties. Dat proces is op gang gekomen met de ontzuiling. Inmiddels voelt met name de hoog opgeleide, zelfbewuste en mondige burger zich niet langer volledig vertegenwoordigd door de instituties. Burgers willen in toenemende mate juist zelf verantwoordelijkheid nemen. Niet alleen voor zichzelf, maar ook voor maatschappelijke vraagstukken. Een zelfde soort ontwikkeling is zichtbaar in het bedrijfsleven, waar maatschappelijke verantwoord ondernemen zijn intrede heeft gedaan en er social enterprises worden opgericht.

Het heeft er alle schijn van dat hiermee de individuele en collectieve preferenties van de leden van de samenleving opnieuw met elkaar worden verbonden. Met de opkomst van de verzorgingsstaat zijn deze juist van elkaar gescheiden geraakt, omdat de zorg voor collectieve waarden meer en meer aan de overheid is overgedragen. Zo is een relatief sterke scheiding ontstaan tussen het publieke en private domein. Dat is gepaard gegaan met een hiërarchisering van de relatie tussen overheid en samenleving en met overspannen verwachtingen over het vermogen van de overheid om ontwikkelings- en vernieuwingsprocessen in de samenleving te sturen.

Steeds duidelijker is geworden dat voor het aanpakken van complexe maatschappelijke vraagstukken en het tot stand brengen van maatschappelijke vernieuwing verschillende partijen een actieve rol moeten spelen. Het gaat dan om zowel publieke als private partijen die in gezamenlijkheid verantwoordelijkheid nemen en tot intensieve samenwerking komen. Dat vraagt om een proces waarin de verschillende krachten in de samenleving worden gebundeld en waarin de partijen hun natuurlijke rol spelen. Zo wordt de creërende kracht van de pluriforme samenleving aangeboord. Dat noemen wij (maatschappelijke) krachtenfusie en zien dat als een kansrijk aanvullend paradigma voor de samenleving in de overgang.

Dankzij het Planbureau voor de Leefomgeving is er nu ook een term het type maatschappij waar we met deze trend naar toegroeien. Maarten Hajer noemt dit de Energieke Samenleving. De stichting Fysica van Samenwerking ontwikkelt ter ondersteuning van die energieke samenleving concepten en methoden, die partijen in staat stellen hun samenwerking te laten uitgroeien tot krachtenfusie als een belangrijke motor van die energieke samenleving.