FYSICA VAN SAMENWERKING logo
ONTDEKKERS VAN KRACHTENFUSIE
 
 

  • Filosofie
 
 











TYPOLOGIE VAN SAMENWERKING

Samenwerking kennen we in vele verschijningsvormen. Met behulp van de vijf elementen kunnen we van elk samenwerkingsverband een profiel maken. Op basis daarvan kunnen we een typologie samenstellen van de verschillende vormen van samenwerking.

De invulling van elk element kunnen we karakteriseren met de verhouding tussen telkens drie kenmerken. Belangrijk is daarbij te vermelden dat steeds één van die kenmerken dominant zal zijn.

Als raamwerk voor de typologie hebben we gekozen voor een indeling in vormen van samenwerking waarin het accent dan wel op 'samen' dan wel op 'werken' ligt, plus de steeds sterker wordende intensiteit van de samenwerking. Zo ontstaat een typologie van vier karakteristieke vormen van samenwerking: 1. coördinatie, 2. co-productie, 3. co-creatie en 4. krachtenfusie.

1. Coördinatie

Als lichtste vorm van samenwerking beschouwen we de situatie wanneer partijen alleen hun handelen op elkaar afstemmen. Drijfveer zal overwegend een gezamenlijk gevoelde urgentie zijn. De onderlinge verbondenheid tussen partijen hangt daarmee samen. Die heeft vooral betrekking op gelijkgestemde opvattingen en standpunten. De opgave voor dit type samenwerkingsverband is om tot concrete actie te komen op korte termijn. Deze is dus vooral operationeel van aard. Omdat het in deze vorm primair om onderlinge afstemming gaat, is het niet noodzakelijk dat die acties door het samenwerkingsverband worden uitgevoerd. We kunnen deze vorm van samenwerking in de eerste plaats kwalificeren als een (gelegenheids)coalitie. De samenstelling zal vooral pragmatisch worden bepaald. Dat leidt dan tot het onderstaande profiel.

2. Co-productie

De dominante drijfveer in de situatie van co-productie is een vooraf gegeven taak uit te voeren. Het accent ligt daarmee op 'werken'. Dit gegeven is sturend voor de invulling van de andere elementen. Het zorgt ervoor dat de karakter van de krachtenbundeling overwegend homogeen is. Partijen hebben naast gelijkgestemde opvattingen ook een gezamenlijk belang met als gevolg dat de opgave vooral een operationeel karakter draagt. De manifestatie van dit type samenwerkingsverband is minder vrijblijvend dan bij coördinatie. De verschijningsvorm kunnen we kenschetsen als die van een consortium gericht op de uit te voeren taak.

3. Co-creatie

Steeds meer mensen zijn overtuigd van het belang van co-creatie. Het is een vorm van intensieve samenwerking die gekenmerkt wordt door het feit dat het definiĆ«ren van de opgave onderdeel uitmaakt van het samenwerkingsproces. Bij de start van de samenwerking is deze dus open. Het accent ligt daarmee vooral op 'samen'. Drijfveer is de ambitie om iets nieuws tot stand te brengen. De samenwerking is erop gericht creativiteit los te maken. Dit maakt dat het accent in de krachtenbundeling ligt op heterogeniteit. In deze vorm van samenwerking is het belangrijker dat er sprake is van gedeelde belangen en waarden dan van overeenstemming over opvattingen en standpunten. Het co-creatieproces is vooral gericht op het vinden van creatieve oplossingen, niet per definitie op het realiseren daarvan. Daarom ziet deze samenwerkingsvorm er vooral uit als die van een coalitie. Uiteraard kan co-creatie zich verder ontwikkelen met meer op uitvoering gerichte elementen. De coalitie zal dan het karakter (kunnen) krijgen van een coöperatie.

4. Krachtenfusie

Krachtenfusie is de meest intensieve vorm van samenwerking. Bijzonder is dat in krachtenfusie zowel een accent ligt op 'samen' als op 'werken'. Gevolg: krachtenfusie heeft alle kenmerken van zowel co-creatie als van co-productie. Net als bij co-creatie bepalen de samenwerkende partijen gaandeweg welke opgave zij zullen aanpakken. Belangrijkste drijfveren daarbij zijn ambitie en het besef van gemeenschappelijkheid op het niveau van gedeelde waarden. Kenmerkend voor krachtenfusie is dat het samenwerkingsverband per definitie bestaat uit de vier basiskrachten. Het complementair aan elkaar zijn is zodoende het dominante kenmerk. Daarnaast is kenmerkend voor krachtenfusie dat - net als bij co-productie - partijen nadrukkelijk verantwoordelijkheid nemen voor de concrete acties die ze in een gezamenlijk programma zullen uitvoeren. Voor krachtenfusie geldt dat die acties meervoudig zijn en moeten passen binnen de gezamenlijke strategie. Dat vraagt om een langdurig commitment aan de samenwerking en dit gegeven maakt dat de manifestatie het karakter draagt van een (creërende) alliantie.